Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/includes/unicode.inc on line 349
มณฑาธาร.....กำลังจะจมน้ำตาย | กลุ่มอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อม

มณฑาธาร.....กำลังจะจมน้ำตาย

  • warning: Creating default object from empty value in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/openoai/ioai/ioai.module on line 569.
  • strict warning: Only variables should be passed by reference in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/contrib/captcha/captcha.inc on line 61.
  • strict warning: Non-static method view::load() should not be called statically in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/views/views.module on line 906.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter::options_validate() should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 607.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter::options_submit() should be compatible with views_handler::options_submit($form, &$form_state) in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 607.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_boolean_operator::value_validate() should be compatible with views_handler_filter::value_validate($form, &$form_state) in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter_boolean_operator.inc on line 159.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_row::options_validate() should be compatible with views_plugin::options_validate(&$form, &$form_state) in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_row.inc on line 134.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_row::options_submit() should be compatible with views_plugin::options_submit(&$form, &$form_state) in /home/siamensi/domains/siamensis.org/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_row.inc on line 134.

บันทึกโดย ดร.นณณ์ ผาณิตวงศ์

วันที่ 16 มิถุนายน 2559 ณ น้ำตกมณฑาธาร 

วันนี้ข้าพเจ้าได้มีโอกาสมาเยี่ยมชมการสร้างฝายที่มณฑาธาร ซึ่งอยู่บริเวณดอยสุเทพ จ.เชียงใหม่ บริเวณนี้ เป็นป่าดิบแล้งซึ่งมีต้นไม้ใหญ่สมบูรณ์ ลำธารของน้ำตกแห่งนี้ เป็นลำธารเล็กๆความกว้างไม่เกิน 2-3 เมตร ปรกติแล้วมีน้ำตลอดปี ฟังว่าเพิ่งมีปีที่ผ่านมาเป็นปีแรกที่น้ำแห้งจนหมด ลำธารนี้มีฝายเก่าที่สร้างไว้เป็นสิบปีแล้ว หลายฝาย บางฝายเริ่มพังแล้ว แต่เมื่อเกิดความแห้งแล้งในช่วงที่ผ่านมาจึงทำให้เกิดกระแสการสร้างฝาย ขุดลอกขึ้นมา ไม่ได้นับแต่เข้าใจว่ามีการสร้างและซ่อมแซมฝายเดิมในลำธารสายหลักรวมแล้วเป็นสิบฝาย และจะมีการสร้างและซ่อมกันอีกในวันที่ 17 มิถุนายน 2559 ก่อนที่จะมีการสร้างฝายในวันพรุ่งนี้ ผมจึงอยากจะให้ข้อมูลของฝายในปัจจุบันว่ามีผลกระทบยังไงต่อระบบนิเวศลำธารของมณฑาธารบ้างครับ   

ทั้งนี้ต้องบอกว่า ข้าพเจ้ามองผลกระทบของฝาย ในมุมมองของการทำลายระบบนิเวศลำธาร การใช้ฝายในการกักเก็บน้ำหรือกักเก็บตะกอนนั้น แน่นอนว่าสร้างให้สูงให้ใหญ่ ยังไงก็กักเก็บได้อยู่แล้ว คำถามที่ควรถามคือ "เราควรจะทำเช่นนั้นหรือไม่?" ซึ่งในมุมมองของผม ซึ่งคลุกคลีสำรวจลำธารมามากคนหนึ่ง คิดว่าเราไม่ควรใช้ลำธารเพื่อประโยชน์นั้น เนื่องจากลำธารเป็นระบบนิเวศเฉพาะที่มีขนาดเล็กและมีความเปราะบางมาก มีสัตว์และพืชหลายชนิดที่อาศัยและใช้ระบบนิเวศนี้เท่านั้น ซึ่งจากภาพที่เห็นที่มณฑาธารวันนี้ ชัดเจนว่าฝายกำลังทำให้ระบบนิเวศลำธารเสื่อมสภาพและตายลงอย่างช้าๆ กล่าวคือ
1. ตะกอนที่ตกทับถมอยู่หลังฝาย ทับซอกเหลือบของหินและทับถมหินไปจนสัตว์หลายชนิดที่ชอบอาศัยอยู่ใต้ก้อนหินหรือเกาะอยู่บนหินไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้ อยากยกตัวอย่างเช่นเต่าปูลู เป็นเต่าที่อาศัยอยู่ตามลำธารเท่านั้น จึงต้องอาศัยหลบซ่อนอยู่ซอกหลืบของหินก้อนใหญ่ๆ ส่วนปูที่เป็นอาหารหลักของเต่าก็อาศัยอยู่ตามซอกหลืบของก้อนหินเช่นกัน การที่ตะกอนตกทับถมซอกหินเสียหมดทำให้เต่าปูลูและอาหารของเต่าสูญเสียที่อาศัยไปหมด หรือในส่วนของพืช ต้นว่านน้ำหรือที่นักเล่นว่านจะเรียกกันว่าเสน่ห์จันทน์หอม จะชอบขึ้นอยู่ตามก้อนหินในลำธารที่ได้รับความชื้นจากการไหลของน้ำในลำธาร ตรงไหนที่น้ำลึกท่วมหินและตะกอนถมหินไปหมด ต้นไม้ชนิดนี้ก็ขึ้นไม่ได้ 
2. น้ำที่ลึกขึ้น กลายเป็นระบบนิเวศน้ำเกือบนิ่งและลึกซึ่งไม่ใช่ลักษณะน้ำที่สัตว์ลำธารชอบอาศัยอยู่ ยกตัวอย่างปูลำธารและเต่าปูลู ซึ่งจะไม่ชอบอาศัยอยู่ในน้ำลึกและนิ่ง 
3. การสร้างฝายที่สูงเป็นการปิดกั้นการเคลื่อนย้ายที่ของสัตว์น้ำต่างๆ ยกตัวอย่างปูและเต่าปูลูอีกนั่นแหล่ะ 
4. การอ้างว่าฝายสร้างความชุ่มชื้นให้ป่าในบริเวณนี้ เป็นความจริงส่วนหนึ่ง แต่สิ่งที่ฝายชุดนี้ไม่ควรสร้างคือ พื้นที่ตรงนี้เป็นป่าที่มีความสมบูรณ์อยู่แล้ว จึงไม่ได้ต้องการความชุ่มชื้นจากฝายอีก นอกจากนั้นน้ำที่แผ่ขยายกว้างขึ้นยังทำลายระบบนิเวศริมลำธารที่มักจะมีต้นไม้กลุ่มหนึ่งที่ชอบอยู่แถวนี้ขึ้นอยู่ 
5. การอ้างว่าขังน้ำไว้ให้สัตว์ป่าใช้ ต้องทำความเข้าใจก่อนว่ามีน้ำไหลรินๆนิดเดียวสัตว์ป่าก็ใช้ดื่มกินได้แล้ว ไม่ต้องขังให้เป็นบ่อกว้างๆลึกๆ ในปีปรกติน้ำในมณฑาธารไม่เคยแห้ง ลำธารน้ำไหลเบาแค่ไหนสัตว์ก็ใช้พอดื่ม ในปีที่แล้งจนน้ำไม่ไหล เอาตามสภาพฝายที่เห็นซึ่งในปัจจุบันรั่วซึมน้ำไหลรอดใต้ฝาย น้ำหยุดไหลเมื่อไหร่ไม่กี่วัน น้ำในฝายก็ไหลหนีหมดเหมือนกัน ถ้ามีการซ่อมแซมจนน้ำไม่รอดใต้ฝายในที่สุดน้ำก็หมดคงไม่เหลือยาวหลายเดือน การจะช่วยสัตว์ในฤดูแล้งในปีที่ไม่ปรกติจึงไม่ใช่การสร้างฝายแล้วทำลายระบบนิเวศลำธารอย่างถาวร แต่เป็นการสร้างที่เก็บน้ำนอกเขตลำธารแล้วมีการนำน้ำมาเติมให้มีน้ำอย่างสม่ำเสมอมากกว่า 

ต่อจากนี้ก็ขอบรรยายตามภาพให้ฟังนะครับ 

*วันที่ 17 มิย. 2559 ทางเครือข่ายฯที่จะไปสร้าง/ซ่อมฝาย ไม่ได้ฟังเสียงทัดทานใดๆและได้ทำการซ่อม/สร้างฝายในเขตมณฑาธารตามแผนการเดิม จึงเรียนมาเพื่อให้ทราบโดยทั่วกันครับ ก็คงต้องติดตามผลกระทบกันต่อไป และจะทำเรื่องร้องเรียนไปที่กรมอุทยานฯครับ